Zakrzów, czyli Chicago nad Odrą

Jest rok 1312. Z opolskiego zamku spogląda książę Bolesław II, lennik króla czeskiego, a w kronikach pojawia się pierwsza wzmianka o Zakrzowie. Zamiast Zakrzów mówi się wtedy Zachrow lub Zacrow. Nazwa wsi wskazuje na położenie osady za zaroślami, krzakami – „za krzem”. Zapraszamy do wędrówki po dzielnicy przyłączonej do Opola w 1899 r.

W owym czasie poddanym żyło się w Zachrowie bardzo dobrze. „Chaty zdrowe, ekologiczne, ciepłe, kolorowe. Na ławeczce w cieniu winogron można sobie pomarzyć i pogwarzyć” – czytamy w prezentacji dzielnicy przygotowanej przez mieszkańców. W międzyczasie miejscowi stali się poddanymi króla pruskiego. Po wielu wojnach, kataklizmach i innych nieszczęściach nie porzucili jednak swojego „heimatu”.

„Bez boga ani do proga”

W połowie XIX wieku na 1100 morgach gospodarzyło 9 rolników. Mieli 62 konie, 50 wołów, 90 krów, 60 jałówek i 60 świń. Mieszkało tam również 15 chałupników i 9 zagrodników. - Zakrzów Królewski należy do najzamożniejszych wiosek w powiecie. Są już solidne budowle, dobrze zapowiadający się supermarket Tschampel. Jest też krawiec i dwa warsztaty kowalskie – opowiada Stanisław Skakuj, mieszkaniec dzielnicy, pochłonięty jej historią. W myśl zasady „Bez Boga ani do proga” mieszkańcy dbają o swój kościół z 1864 roku p.w. św. Anny. Od 1830 w Zakrzowie funkcjonuje również szkoła.

Chicago na miejscu fabryki

Zakrzów leży nad Odrą, więc właśnie tam powstaje w 1902 roku port „parkingowy” (od trzech lat to już nie wieś, ale dzielnica Opola). Już w 1928 roku powstały plany, by dzielnicę rolniczo-przemysłową uczynić także mieszkalną. Na miejscu zlikwidowanej fabryki powstało w latach 30. ubiegłego wieku duże osiedle dwurodzinnych domków z małym ogródkiem i niezliczoną ilością uliczek. – Ciekawa historia z tymi domkami. W większości powstały dla przybyszów z polskiego Śląska. Ich mieszkańcy mieli bardziej swobodny styl życia w porównaniu do miejscowych. Stąd nazwa dzielnicy „Sikago” od amerykańskiego Chicago - tłumaczy Stanisław Skakuj. W dzielnicy istniał również zakład wyrobów tekstylnych „Oppelner Textilosewerk GmbH Oppeln” (pomiędzy ul. Budowlanych, Głowackiego, Ligudy i Klimasa). Wtedy jeden z największych zakładów w Opolu, zatrudniający wielu mieszkańców Zakrzowa. Interes prosperował dobrze, aż do końca I wojny światowej, kiedy nastał kryzys. Zakład zaczął produkować papę, papier impregnowany, sprzęt gospodarczy. Później mieściła się tam fabryka cygar, pralnia, wytwórnia sienników, farbiarnia. Nie udało się, fabrykę trzeba było rozebrać…

                                                                          Kamionka Silesia i panorama dzisiejszego Zakrzowa

Przemysłowe serce miasta!

Dzisiejszy Zakrzów najbardziej mieszkańcom kojarzy się z ulicą Budowlanych, przy której znajduje się mnóstwo firm. Wschodnia część dzielnicy rzeczywiście ma charakter przemysłowy. Znajdziemy tam siedzibę MZK oraz wiele firm z niemal każdej branży –
budowlanej, chemicznej, rolniczej. Także elektrociepłownię ECO. Nietaktem byłoby wędrować po Zakrzowie i nie wspomnieć o tamtejszych cementowniach. W XIX i XX wieku wybudowano ich, bagatela, 10! W 1906 roku ruszyła budowa tych najsłynniejszych – Silesii i Odry autorstwa Portland Cement Fabriken. Zakrzów był, jest i zapewne będzie w przyszłości przemysłową wizytówką naszego miasta.