Zakrzów, czyli Chicago nad Odrą

Jest rok 1312. Z opolskiego zamku spogląda książę Bolesław II, lennik króla czeskiego, a w kronikach pojawia się pierwsza wzmianka o Zakrzowie. Zamiast Zakrzów mówi się wtedy Zachrow lub Zacrow. Nazwa wsi wskazuje na położenie osady za zaroślami, krzakami – „za krzem”. Zapraszamy do wędrówki po dzielnicy przyłączonej do Opola w 1899 r.

W owym czasie poddanym żyło się w Zachrowie bardzo dobrze. „Chaty zdrowe, ekologiczne, ciepłe, kolorowe. Na ławeczce w cieniu winogron można sobie pomarzyć i pogwarzyć” – czytamy w prezentacji dzielnicy przygotowanej przez mieszkańców. W międzyczasie miejscowi stali się poddanymi króla pruskiego. Po wielu wojnach, kataklizmach i innych nieszczęściach nie porzucili jednak swojego „heimatu”.

„Bez boga ani do proga”

W połowie XIX wieku na 1100 morgach gospodarzyło 9 rolników. Mieli 62 konie, 50 wołów, 90 krów, 60 jałówek i 60 świń. Mieszkało tam również 15 chałupników i 9 zagrodników. - Zakrzów Królewski należy do najzamożniejszych wiosek w powiecie. Są już solidne budowle, dobrze zapowiadający się supermarket Tschampel. Jest też krawiec i dwa warsztaty kowalskie – opowiada Stanisław Skakuj, mieszkaniec dzielnicy, pochłonięty jej historią. W myśl zasady „Bez Boga ani do proga” mieszkańcy dbają o swój kościół z 1864 roku p.w. św. Anny. Od 1830 w Zakrzowie funkcjonuje również szkoła.

Chicago na miejscu fabryki

Zakrzów leży nad Odrą, więc właśnie tam powstaje w 1902 roku port „parkingowy” (od trzech lat to już nie wieś, ale dzielnica Opola). Już w 1928 roku powstały plany, by dzielnicę rolniczo-przemysłową uczynić także mieszkalną. Na miejscu zlikwidowanej fabryki powstało w latach 30. ubiegłego wieku duże osiedle dwurodzinnych domków z małym ogródkiem i niezliczoną ilością uliczek. – Ciekawa historia z tymi domkami. W większości powstały dla przybyszów z polskiego Śląska. Ich mieszkańcy mieli bardziej swobodny styl życia w porównaniu do miejscowych. Stąd nazwa dzielnicy „Sikago” od amerykańskiego Chicago - tłumaczy Stanisław Skakuj. W dzielnicy istniał również zakład wyrobów tekstylnych „Oppelner Textilosewerk GmbH Oppeln” (pomiędzy ul. Budowlanych, Głowackiego, Ligudy i Klimasa). Wtedy jeden z największych zakładów w Opolu, zatrudniający wielu mieszkańców Zakrzowa. Interes prosperował dobrze, aż do końca I wojny światowej, kiedy nastał kryzys. Zakład zaczął produkować papę, papier impregnowany, sprzęt gospodarczy. Później mieściła się tam fabryka cygar, pralnia, wytwórnia sienników, farbiarnia. Nie udało się, fabrykę trzeba było rozebrać…

[1]

                                                                          Kamionka Silesia i panorama dzisiejszego Zakrzowa

Przemysłowe serce miasta!

Dzisiejszy Zakrzów najbardziej mieszkańcom kojarzy się z ulicą Budowlanych, przy której znajduje się mnóstwo firm. Wschodnia część dzielnicy rzeczywiście ma charakter przemysłowy. Znajdziemy tam siedzibę MZK oraz wiele firm z niemal każdej branży –
budowlanej, chemicznej, rolniczej. Także elektrociepłownię ECO. Nietaktem byłoby wędrować po Zakrzowie i nie wspomnieć o tamtejszych cementowniach. W XIX i XX wieku wybudowano ich, bagatela, 10! W 1906 roku ruszyła budowa tych najsłynniejszych – Silesii i Odry autorstwa Portland Cement Fabriken. Zakrzów był, jest i zapewne będzie w przyszłości przemysłową wizytówką naszego miasta.