Graf Zeppelin nad opolskim ratuszem (Historia)

17 października 1929 roku nad Opolem pojawił się „latający kolos”, który na kilka minut zatrzymał całe miasto. Według relacji świadków, dzwony na wieżach biły, orkiestra grała na dachu Ratusza, a mieszkańcy z zapartym tchem patrzyli w niebo. Przelot najsłynniejszego wówczas sterowca świata zapisał się w historii miasta jako jedno z najbardziej niezwykłych wydarzeń XX wieku. Od niedawna model Graff Zeppelina można oglądać na wystawie poświęconej historii opolskiego rynku i ratusza. 

Latający cud techniki

Sterowiec Graf Zeppelin był symbolem nowoczesności i technologicznej odwagi swoich czasów. Zbudowany w 1928 roku w Friedrichshafen olbrzymi aerostat mierzył 236 metrów długości i 30,5 metra średnicy. Jego zbiorniki mieściły 105 tysięcy metrów sześciennych wodoru, a pięć silników Maybacha o mocy 530 KM każdy pozwalało osiągać prędkość około 128 km/h i pokonywać dystans nawet 12 tysięcy kilometrów. W ciągu dziesięciu lat służby odbył 590 lotów, w tym 144 przez Atlantyk, przewożąc ponad 13 tysięcy pasażerów. Wsławił się podróżą dookoła świata w 1929 roku, lotami do Recife w Brazylii czy wyprawą nad Arktykę.

Ten dzień przeszedł do historii

O planowanym przelocie nad Śląskiem informowały wcześniej gazety. Wszystko zależało jednak od warunków atmosferycznych. Rankiem 17 października 1929 roku sterowiec pojawił się nad Kluczborkiem, a wiadomość drogą radiową dotarła do Oppeln. Mieszkańcy miasta wylegli na ulice. Na dachu ratusza orkiestra wojskowa grała marsze. Około godziny 10 nad dachami ukazało się ogromne „cygaro” przesuwające się wolno i niemal bezszelestnie po niebie. Rozmiary potęgował niski pułap lotu – zaledwie kilkaset metrów nad ziemią. W momencie przelotu nad Opolem, na wieżach kościołów biły dzwony, huczały syreny, znad Odry słychać było nawet salut armatni. Sterowiec wykonał „rundę honorową” nad Rynkiem, po czym skierował się w stronę Gliwic. Wcześniej zrzucił na spadochronie worek z pocztą, który wylądował w okolicach Szczepanowic. Jeszcze tego samego dnia wieczorem aerostat bezpiecznie wylądował w macierzystym porcie nad Jeziorem Bodeńskim.

Pocztówka przedstawiająca Graf Zeppelina nad Opolem. Źródło Fotopolska.eu

Nie tylko jeden przelot

Historyczne źródła potwierdzają, że przelot z 1929 roku nie był jedynym. 24 czerwca 1930 roku sterowiec ponownie pojawił się nad regionem, lecąc z Berlina nad Dolny i Górny Śląsk. 5 lipca 1931 roku znów widziano go nad Opolem. Kroniki parafialne z Nowej Wsi Królewskiej odnotowały, że przeleciał nisko między szkołą a kościołem. Przeloty Zeppelina za każdym razem wzbudzały ogromne emocje – w wielu miejscowościach przerywano pracę, wstrzymywano ruch, a mieszkańcy tłumnie wychodzili na ulice. Wysokość lotu, zaledwie kilkaset metrów, a także relatywnie niewielka prędkość sprawiały, że ogrom 236-metrowej konstrukcji robił jeszcze większe wrażenie.

Fotografie, wspomnienia i… makieta

Do dziś krążą widokówki przedstawiające sterowiec nad Opolem i innymi miastami Śląska. Część historyków wskazuje, że wiele z nich mogło być fotomontażami, popularnymi w latach 30. kolażami wykorzystywanymi także w celach propagandowych. Tym bardziej, że na licznych ilustracjach sterowiec widoczny jest z identycznej perspektywy, zmienia się jedynie tło miasta. Niezależnie od tego, przelot Grafa Zeppelina pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych epizodów w dziejach Opola, a dziś można go zobaczyć w nowej odsłonie. W ramach nowej wystawy historycznej w opolskim Ratuszu prezentowana jest makieta sterowca przelatującego nad Opolem podczas pamiętnego dnia w październiku 1929 roku. Model odtwarza moment „rundy honorowej” nad Rynkiem i pozwala wyobrazić sobie skalę wydarzenia, które niemal sto lat temu poruszyło mieszkańców.

Graf Zeppelin nad Opolem. Zdjęcie zasobów Polska-org.pl

Koniec epoki

Era wielkich sterowców zakończyła się tragicznie 6 maja 1937 roku wraz z katastrofą LZ 129 Hindenburg w amerykańskim Lakehurst. Po tej tragedii sterowce straciły zaufanie opinii publicznej, a ich miejsce zajęły coraz szybsze samoloty. Wspomnienie „latającego kolosa” na zawsze związało się jednak z opolską wieżą ratuszową i historią naszego miasta.

Więcej o wystawie poświęconej historii rynku i ratusza przeczytacie tutaj: https://www.opole.pl/dla-mieszkanca/aktualnosc/wystawa-na-wiezy-ratuszowej-nowa-atrakcja-turystyczna-na-mapie-miasta

Opracował: Łukasz Śmierciak

W materiale wykorzystane zostały informacje pochodzące z artykułu Gazety Wyborczej w Opolu „Przelot grafa zeppelina nad Oppeln. Biły dzwony, huczały syreny” autorstwa Andrzeja Hamady, architekta i znawcy historii Opola.