Graf Zeppelin nad opolskim ratuszem (Historia)

Miasto
Kultura
Makieta Graf zeppelina nad opolskim ratuszem[0]

17 października 1929 roku nad Opolem pojawił się „latający kolos”, który na kilka minut zatrzymał całe miasto. Według relacji świadków, dzwony na wieżach biły, orkiestra grała na dachu Ratusza, a mieszkańcy z zapartym tchem patrzyli w niebo. Przelot najsłynniejszego wówczas sterowca świata zapisał się w historii miasta jako jedno z najbardziej niezwykłych wydarzeń XX wieku. Od niedawna model Graff Zeppelina można oglądać na wystawie poświęconej historii opolskiego rynku i ratusza. 

Latający cud techniki

Sterowiec Graf Zeppelin był symbolem nowoczesności i technologicznej odwagi swoich czasów. Zbudowany w 1928 roku w Friedrichshafen olbrzymi aerostat mierzył 236 metrów długości i 30,5 metra średnicy. Jego zbiorniki mieściły 105 tysięcy metrów sześciennych wodoru, a pięć silników Maybacha o mocy 530 KM każdy pozwalało osiągać prędkość około 128 km/h i pokonywać dystans nawet 12 tysięcy kilometrów. W ciągu dziesięciu lat służby odbył 590 lotów, w tym 144 przez Atlantyk, przewożąc ponad 13 tysięcy pasażerów. Wsławił się podróżą dookoła świata w 1929 roku, lotami do Recife w Brazylii czy wyprawą nad Arktykę.

Ten dzień przeszedł do historii

O planowanym przelocie nad Śląskiem informowały wcześniej gazety. Wszystko zależało jednak od warunków atmosferycznych. Rankiem 17 października 1929 roku sterowiec pojawił się nad Kluczborkiem, a wiadomość drogą radiową dotarła do Oppeln. Mieszkańcy miasta wylegli na ulice. Na dachu ratusza orkiestra wojskowa grała marsze. Około godziny 10 nad dachami ukazało się ogromne „cygaro” przesuwające się wolno i niemal bezszelestnie po niebie. Rozmiary potęgował niski pułap lotu – zaledwie kilkaset metrów nad ziemią. W momencie przelotu nad Opolem, na wieżach kościołów biły dzwony, huczały syreny, znad Odry słychać było nawet salut armatni. Sterowiec wykonał „rundę honorową” nad Rynkiem, po czym skierował się w stronę Gliwic. Wcześniej zrzucił na spadochronie worek z pocztą, który wylądował w okolicach Szczepanowic. Jeszcze tego samego dnia wieczorem aerostat bezpiecznie wylądował w macierzystym porcie nad Jeziorem Bodeńskim.

rzeka Odra, mosty. Graf Zeppelin[1]

Pocztówka przedstawiająca Graf Zeppelina nad Opolem. Źródło Fotopolska.eu

Nie tylko jeden przelot

Historyczne źródła potwierdzają, że przelot z 1929 roku nie był jedynym. 24 czerwca 1930 roku sterowiec ponownie pojawił się nad regionem, lecąc z Berlina nad Dolny i Górny Śląsk. 5 lipca 1931 roku znów widziano go nad Opolem. Kroniki parafialne z Nowej Wsi Królewskiej odnotowały, że przeleciał nisko między szkołą a kościołem. Przeloty Zeppelina za każdym razem wzbudzały ogromne emocje – w wielu miejscowościach przerywano pracę, wstrzymywano ruch, a mieszkańcy tłumnie wychodzili na ulice. Wysokość lotu, zaledwie kilkaset metrów, a także relatywnie niewielka prędkość sprawiały, że ogrom 236-metrowej konstrukcji robił jeszcze większe wrażenie.

Fotografie, wspomnienia i… makieta

Do dziś krążą widokówki przedstawiające sterowiec nad Opolem i innymi miastami Śląska. Część historyków wskazuje, że wiele z nich mogło być fotomontażami, popularnymi w latach 30. kolażami wykorzystywanymi także w celach propagandowych. Tym bardziej, że na licznych ilustracjach sterowiec widoczny jest z identycznej perspektywy, zmienia się jedynie tło miasta. Niezależnie od tego, przelot Grafa Zeppelina pozostaje jednym z najbardziej spektakularnych epizodów w dziejach Opola, a dziś można go zobaczyć w nowej odsłonie. W ramach nowej wystawy historycznej w opolskim Ratuszu prezentowana jest makieta sterowca przelatującego nad Opolem podczas pamiętnego dnia w październiku 1929 roku. Model odtwarza moment „rundy honorowej” nad Rynkiem i pozwala wyobrazić sobie skalę wydarzenia, które niemal sto lat temu poruszyło mieszkańców.

rzeka Odra, Graf zeepelin leci nad miastem, czarno - białe zdjęcie[2]

Graf Zeppelin nad Opolem. Zdjęcie zasobów Polska-org.pl

Koniec epoki

Era wielkich sterowców zakończyła się tragicznie 6 maja 1937 roku wraz z katastrofą LZ 129 Hindenburg w amerykańskim Lakehurst. Po tej tragedii sterowce straciły zaufanie opinii publicznej, a ich miejsce zajęły coraz szybsze samoloty. Wspomnienie „latającego kolosa” na zawsze związało się jednak z opolską wieżą ratuszową i historią naszego miasta.

Więcej o wystawie poświęconej historii rynku i ratusza przeczytacie tutaj: https://www.opole.pl/dla-mieszkanca/aktualnosc/wystawa-na-wiezy-ratuszowej-nowa-atrakcja-turystyczna-na-mapie-miasta

Opracował: Łukasz Śmierciak

W materiale wykorzystane zostały informacje pochodzące z artykułu Gazety Wyborczej w Opolu „Przelot grafa zeppelina nad Oppeln. Biły dzwony, huczały syreny” autorstwa Andrzeja Hamady, architekta i znawcy historii Opola. 

Tagi
Graf Zeppelin
wieża ratuszowa

Adres źródłowy: https://www.opole.pl/dla-mieszkanca/aktualnosc/graf-zeppelin-nad-opolskim-ratuszem

Załączniki
  • [0] https://www.opole.pl/sites/default/files/obrazek/2026-03/Zeppelin%203.jpg
  • [1] https://www.opole.pl/sites/default/files/field_image/Poczt%C3%B3wka%20przedstwiaj%C4%85ca%20Graf%20Zeppelina%20nad%20Opolem.%20%C5%B9r%C3%B3d%C5%82o%20Fotopolska.eu.jpg
  • [2] https://www.opole.pl/sites/default/files/field_image/Graf%20Zeppelin%20nad%20Opolem.%20Zdj%C4%99cie%20zasob%C3%B3w%20Polska-org_.pl_.jpg