Florian Jesionowski - budowniczy Amfiteatru i Opola

Do Opola przyjechał w połowie lat pięćdziesiątych. Początkowo miał być w mieście tylko kilka miesięcy, ale pozostał i był z nim związany przez całe swoje życie. Wybitny architekt i projektant, którego największym dziełem jest Amfiteatr Tysiąclecia, ale opolanom są znane również inne jego prace. Florian Jesionowski, bo o nim mowa, jest bohaterem wystawy, którą do połowy sierpnia możemy oglądać na rynku.

Architekt z Gdańska
Jesionowski trafił do naszego miasta po studiach na Politechnice Gdańskiej. Pracował wiele lat w Urzędzie Wojewódzkim, m.in. jako architekt wojewódzki i szef biura geodezji. – Był moim bardzo dobrym kolegą, sam go do Opola sprowadziłem. Obaj studiowaliśmy w Gdańsku, on dwa lata niżej. Już wtedy wyróżniał się aktywnością, zwracał na siebie uwagę. Jak przyjechał, od razu został moim zastępcą – opowiada Andrzej Hamada, nestor opolskich architektów. Jesionowski przez wiele lat by aktywnym działaczem i wieloletnim prezesem opolskiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Pracował także jako projektant – największym jego dziełem był Amfiteatr Tysiąclecia ukończony w 1963 roku, ale ma na swoim koncie również bardziej kameralne projekty, między innymi kolorową fontannę na placu Wolności i usytuowany nieopodal niej charakterystyczny przystanek autobusowy – popularny „grzybek”.

[1]

                                                               Florian Jesionowski z bratem, Bydgoszcz, koniec lat 20. XX w., zbiory Muzeum Śląska Opolskiego

Jak to z Amfiteatrem było
Być może nie byłoby opolskiego amfiteatru, gdyby Karol Musioł nie wybrał się do Budapesztu, gdzie na Wyspie Św. Małgorzaty zobaczył jego pierwowzór. W 1957 roku zaproponował Miejskiej Radzie Narodowej projekt budowy na Wyspie Bolko, gdzie znajdowały się pozostałości po wykopaliskach archeologicznych w miejscu pradawnej osady słowiańskiej. Projektantem przyszłego amfiteatru Musioł uczynił właśnie Jesionowskiego. ,,Po powrocie do Opola zawołał mnie i mówi: – Czy w tym wykopie nie dałoby się czegoś takiego zrobić? Wielkiego doświadczenia to ja jeszcze wtedy nie miałem, ale namówił mnie na tę próbę. Miała to być początkowo jakaś „kawa” [łac. caverna – jama – przyp. red] tego amfiteatru wypracowana w tej skarpie. Wybrano nieco głębiej poziom sceny i miała być ona bliżej wieży. Chodziło o to, żeby na tle wieży – jak to sobie Karol Musioł wymyślił – zainscenizować „Starą baśń”. No i od tego się zaczęło!'' – wspominał po latach Jesionowski. Wieża o której mowa, to oczywiście Wieża Piastowska, jeden z najważniejszych symboli Opola. Na początku budowy jeszcze nikt nie planował festiwalu. Musioł miał pomysł, aby w amfiteatrze wystawiać opery, zapraszać na koncerty zespoły ludowe , takie jak „Śląsk” czy „Mazowsze”. Kiedy więc w lutym 1963 roku dziennikarze muzyczni Mateusz Święcicki i Jerzy Grygolunas zaproponowali Musiałowi zorganizowanie festiwalu piosenki w Opolu, budowa zyskała solidne uzasadnienie i nabrała „wiatru w żagle”. Jak wspominał Jesionowski – On [Amfiteatr – przyp. red] się tu bardzo szybko zbudował. Tu przychodziły codziennie tysiące ludzi społecznie pracować w pogodne popołudnia. Cały czas tej budowie towarzyszyła sympatia mieszkańców Opola. Trzeba pamiętać, że festiwal piosenki polskiej był dużym wydarzeniem przede wszystkim dla tej ludności, o której się dziwnie mówi „autochtonicznej”, a przecież to normalni Polacy, którzy tu od lat mieszkali. Amfiteatr uroczyście otwarto pierwszego dnia festiwalu – 19 czerwca 1963 roku. Architekt stworzył również scenografię pierwszego KFPP. Jej podstawowym elementem była pięciolinia z nutką zakończoną u góry biało-czerwoną chorągiewką, umieszczona na ścianie zamykającej estradę.

[2]

Amfiteatr w roku 1966, fot. Jerzy Stemplewski

Ośrodek w kształcie okrętu
W charakterystycznym dla siebie stylu, z wykorzystaniem opływowych kształtów, Jesionowski zaprojektował w latach 60. XX wieku, ośrodek harcerski w Turawie, który w swej formie przypominał okręt. Co ciekawe, zanim rozpoczął studia na architekturze marzył o tym, by być budowniczym okrętów. W tej realizacji powrócił więc do swoich młodzieńczych marzeń, tworząc oryginalny, charakterystyczny obiekt. Budynek istnieje do dziś, niestety, po licznych przeróbkach nie prezentuje się już tak zjawiskowo, jak kiedyś. Architekt współpracował także z artystami przy architekturze monumentalnych pomników – Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach (1965) oraz Bojownikom o Wolność Śląska Opolskiego w Opolu (1970). Pod koniec życia zaprojektował także obelisk upamiętniający 60. rocznicę spalenia opolskiej synagogi podczas nocy kryształowej. Florian Jesionowski był dwukrotnie wyróżniony Nagrodą Miasta Opola – po raz pierwszy już w roku 1960, zaledwie pięć lat po rozpoczęciu pracy w mieście. W 1999 roku otrzymał honorową Nagrodę Prezydenta Miasta Opola za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury. Odbierając ją mówił: – Jestem wzruszony, bo to, co od długiego czasu robię w architekturze, coraz mocniej mnie wiąże z Opolem. Zmarł w naszym mieście 31 maja 2005 roku. Jest pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu komunalnym w Opolu Półwsi.

[3]

Ośrodek Szkoleniowy Opolskiej Chorągwi Związku Harcerstwa Polskiego nad Jeziorem
Turawskim krótko po otwarciu, lata 60. XX w.,
fot. nieokreślony, zbiory Muzeum Śląska Opolskiego

Wystawę "Florian Jesionowski – architekt pierwszego opolskiego amfiteatru" można oglądać na rynku do 13 sierpnia. Kuratorką wystawy jest dyrektor Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu Joanna Filipczyk.

Opracował: Łukasz Śmierciak

Artykuł ukazał się w sierpniowym wydaniu magazynu "Opole i Kropka": www.opole.pl/dla-mieszkanca/aktualnosc/siegnij-po-sierpniowe-wydanie-magazynu-opole-i-kropka